Britten’s War Requiem – een gedenksteen

In het kader van de 65 jarige herdenking van de bevrijding van Nijmegen, werd gisteren (20 september) om 20.15 uur het War Requiem van Benjamin Britten (1913 – 1976) uitgevoerd in het Concertgebouw De Vereeniging door het Gelders Orkest, Nederlands Concertkoor en Roder Jongenskoor o.l.v. Martin Sieghart.

Deze mis is naast de gangbare Latijnse teksten, voor een belangrijk deel gebaseerd op teksten van Wilfried Owen; een Britse officier die meevocht in de Eerste Wereldoorlog en een week voordat de wapenstilstand werd getekend, sneuvelde op 25 jarige leeftijd.

Bezoekers vonden bij deze gelegenheid een fragment papier met teksten op hun stoel, van mensen die hun ervaringen tijdens operatie Market Garden hebben opgeschreven in dagboeken of journaals. Hiervoor was men in het Nijmeegse archief gedoken.

De uitvoering werd ingeleid door burgermeester de Graaf die benadrukte dat in dit vrije land conflicten in de regel nog steeds verbaal worden opgelost, maar dat dat helaas niet overal het geval is. We moeten de lessen leren uit het verleden en een brug naar de toekomst slaan, was de gedachte.

Wilfried Owen die de ellende en de waanzin van de oorlog beschrijft, stelt evengoed het nationalisme aan de kaak en pleit voor een alles overkoepelende liefde die de norm zou moeten zijn. Tevens neemt hij ook een kritische houding aan tegen God, die Abraham opdraagt zijn eigen zoon te offeren, maar dit op het laatste moment verhindert door een engel te zenden. Echter deze God van ‘liefde’, liet de slachtingen in de rest van de menselijke geschiedenis wel gebeuren. De misteksten waren te volgen op een display boven het orkest, wat uiteraard bijdroeg aan het begrip van dit complexe werk. Aan de andere kant zou men kunnen opmerken dat het wellicht wat afleidt en de mystiek van het Latijn enigszins teniet doet.

De uitvoering was weergaloos net als de solisten: Ingrid Kaiserfeld, sopraan; Herbert Lippert, tenor; Nanco de Vries, bariton; en het kamer ensemble o.l.v. Chin Chao, dat voor het orkest stond opgesteld. Sieghart die het Requiem vijf jaar eerder dirigeerde liet het visionaire aspect goed uitkomen maar benadrukte terecht ook de duisternis. Echter het Sanctus was een uitbarsting van licht en hoop, waar de climax van het Libera me imposant en angstig was.

Het was een gedenkwaardige en tot nadenken stemmende avond die hopelijk beklijft. Mensen zijn nu eenmaal geneigd na een dergelijke belevenis, weer tot de dagelijkse beslommeringen over te gaan en al die lessen weer te vergeten. Uiteindelijk leidt dat weer tot dezelfde fouten, vandaar de woorden van Owen: “all a poet can do today is warn”.

Emile Stoffels