Nimweegs

“Das míen wurs”  Hoewel ik niet geboren en getogen ben in Nijmegen, begreep ik de dame voor mij aan de kassa van de supermarkt uitstekend. Haar rookworst balanceerde op het beurtbalkje van de lopende band tussen háár boodschappen en de mijne, en ze wilde ‘m gewoon terug.

Het Nimweegs dialect. Daar mag en kan ik als exportproduct natuurlijk niet in schrijven. Dat laat ik ook graag over aan de locals. Wel kan ik mijn verwondering delen over Nijmeegse woorden die voor Nijmegenaren vanzelfsprekend zijn, maar voor mij niet. Wasbeer is zo’n woord. Je weet wel; een autowasserij, carwash, wasstraat of ander woord voor automatische autoreiniger. Dat hoor je nérgens anders. Waarom wordt in Nijmegen een autowasserij een wasbeer genoemd? Het blijkt dat de eerste autowasserij in Nijmegen, aan de St. Annastraat, een logo van een wasbeer had. De kunstenaar die het wasbeertje heeft getekend was de vader van mijn buurman. Toeval? De autowasstraat met de wasbeer erop bestaat overigens al lang niet meer, maar toch blijven ook jonge Nijmegenaren het woord wasbeer voor autowasserij hardnekkig gebruiken.

Ik hoor Nijmegenaren ook wel praten over een richtige weg, een richtige route. Als in: “mijn tomtom geeft de meest richtige route”. Dat betekent dan zoiets als de kortste of meest efficiënte route. Het woord richtig komt niet voor in het Nederlandse woordenboek. En in het Duitse woordenboek… juist ja!

Onze Nijmeegse taal is dus onder meer beïnvloed door onze oosterburen en door kunstenaars. Ik vraag me nog wel af waarom in het Nijmeegs -net als in het Amsterdams- de -V- is verdrongen door de -F- en de -Z- door de -S- ? Zwart wordt swert, concert wordt conzert, zeker wordt seker en vuur wordt fuur. Ensofoort.

Andere Nijmeegse taaljuweeltjes zijn snol (snoep), stik (stijl), enniesee (voetbalclubje), knieper (afstandbediening), flekkedep (zakdoek), lusepote (lucifers) en natuurlijk nuilen. Iedere keer als mijn vaste spellingchecker van vlees en bloed (mijn moeder) een column van mij leest, verbetert ze steevast nuilen in huilen. Tja, ons mam is natuurlijk ook niet van hier… Het online woordenboek met meer dan 300 Nijmeegse woorden kan je vinden op www.nimweegs.nl

Houje!
Chris