Radboud-docent en vertaler ontvangt landelijke vertaalprijs

NIJMEGEN – Op 9 december zal Vincent Hunink, docent Grieks en Latijn aan de Radboud Universiteit en vertaler, een vertaalprijs ontvangen van het Nederlands Letterfonds. Hunink krijgt één van de drie vertaalprijzen, een bedrag van 10.000 euro, voor zijn ‘literaire non-fictie’-vertalingen uit het Latijn. Sinds 1990 is Hunink actief als vertaler. Dit jaar verschenen er maar liefst zes vertalingen van zijn hand en in totaal vertaalde hij ruim vijftig boeken van bekende en minder bekende auteurs. Dit gaat allemaal om literaire non-fictie, alhoewel dit volgens Hunink zelf geen bruikbare aanduiding is voor teksten uit de oudheid. “Literatuur uit die tijd was goed als ze mooi geschreven was en als je er wat van kon leren. Fictie of non-fictie, daar draaide het niet om”, aldus de docent en vertaler op de website van de Nijmeegse universiteit.

Hunink ontvangt een prijs die ‘voor de vertaler als cultureel bemiddelaar’ is, een omschrijving die hij zich nog eigen moet zien te maken: “Ik ben me er niet dagelijks van bewust dat ik cultuur aan het bemiddelen ben.” De prijzen worden uitgereikt tijdens de Literaire Vertaaldagen op vrijdag 9 december in Amsterdam. Hunink wil met het prijzengeld een commercieel niet-rendabele vertaling bekostigen of een publiekseditie van een van zijn vertalingen.

Onderzoek naar invloed online games op hersenveroudering

NIJMEGEN – Het UMC St. Radboud en puzzelwebsite Yezzle.nl beginnen samen een onderzoek naar hersenveroudering. Met online spellen van de puzzelwebsite moet worden onderzocht wat een gezonde leefstijl voor invloed heeft op de hersenveroudering bij mensen vanaf de veertig. Eind oktober werd er door de stichting Games for Health een medisch congres in Nederland georganiseerd over de rol van gaming in de gezondheid. Conclusie daarvan: meer wetenschappelijke onderbouwing ter bevestiging van de positieve rol van gamen is nodig. Yezzle.nl en het universitair medisch centrum van Nijmegen willen hieraan bijdragen.

Het onderzoek naar hersenveroudering wordt door Teun Aalbers, PhD aan het UMC St. Radboud, uitgevoerd. Hierin worden oudere werknemers ondersteund bij het aanleren van een gezonde leefstijl. De Yezzle.nl-spellen worden bij hen vervolgens gebruikt om voor twee jaar te meten hoe die leefstijl het functioneren van de hersenen verandert. Dat er een positieve rol is, lijkt voor beide partijen al vast te staan. Hoe dit precies in zijn werk gaat, wil Aalbers graag onderzoeken: “Met ons gezamenlijke onderzoek proberen we nu een aantal effecten objectief in kaart te brengen”, aldus de onderzoeksleider op de website van het UMC St. Radboud.

Nog een fraudegeval bij de Nijmeegse Radboud Universiteit

NIJMEGEN – Gisteren werd bekend dat een senior onderzoeker van het UMC St. Radboud zijn ontslag heeft ingediend nadat hij oncontroleerbaar en mogelijk onjuist heeft gehandeld bij het verzamelen van gegevens voor een onderzoek. Ook een andere onderzoeker van de faculteit Natuurwetenschappen is in 2010 betrapt op het frauderen met onderzoeksgegevens, bevestigt de RU tegenover Omroep Gelderland. De begeleider van de promovendus ontdekte het gesjoemel en meldde dat. De onderzoeker heeft vervolgens een waarschuwing gekregen en de gegevens mochten niet verder gebruikt worden. De onderzoeker werkt inmiddels niet meer aan de Radboud Universiteit.

Het College van Bestuur was op de hoogte van de fraude maar bracht die niet naar buiten om loopbaanschade te beperken. Het rapport van de universitaire integriteitscommissie die de zaak onderzocht, blijft geheim.

Expertisecentrum bundelt kennis voor betere zorg

NIJMEGEN – Vanaf vandaag start het Radboud Expert Centre for Psychology & Medicine (Expert Centre) bij het UMC St. Radboud. Het is een onderzoeksinstituut dat zich richt op het aantonen van het verband tussen psyche en lichamelijke processen. Vergaarde kennis moet leiden tot nieuwe behandelingen. Andrea Evers, hoogleraar Psychobiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is een van de initiatiefnemers.  Evers en haar collega’s willen aantonen hoe de psyche invloed kan hebben op ziekte en medische behandelingen. Dit, omdat er steeds meer bewijs is dat deze invloed er inderdaad is.

Evers onderzoekt hoe de gedachtegang rondom ziekte, ziek zijn, en het patiëntvertrouwen in arts en behandeling inwerkt op het resultaat. “Artsen en behandelaars denken nog vaak dat psychologische begeleiding van chronisch of ernstig zieke patiënten luxe is. Maar ze moeten juist samengaan. Uit onderzoek weten we bijvoorbeeld dat mensen onder invloed van stress vatbaarder voor infecties zijn. Ook wonden genezen dan minder snel. Eigenlijk kun je zonder psychologie niet naar een ziekte kijken”, aldus Evers op de website van de Nijmeegse universiteit.

Daarnaast zijn zaken als zelfzorg en -hulp vaak belangrijk voor de patiënt. Evers: “Bij een tevreden patiënt die vertrouwen heeft in de dokter, zie je ook allerlei biologische effecten. Bijvoorbeeld dat stress vermindert of dat de behandeling beter aanslaat, omdat de patiënt zorgvuldiger medicijnen inneemt.” In het Expert Centre wordt medisch-psychologische kennis gebundeld in verschillende afdelingen, zoals oncologie, dermatologie en reumatologie. “We willen laten zien dat wij in Nederland zowel aan het bed staan als fundamenteler medisch-psychologisch onderzoek doen. Dat is uniek voor medisch psychologen in Nederland”, besluit de hoogleraar.

Week Chronisch Zieken: infobijeenkomst over beroertes

NIJMEGEN – Op dinsdag 8 november is er een informatiebijeenkomst in het UMC St. Radboud over beroertes. Dit is in het kader van de Week Chronisch Zieken. Vragen over wat een beroerte is, hoe deze te herkennen is en hoe deze voorkomen kan worden worden behandeld door gespecialiseerde verpleegkundigen. Belangstellenden zijn welkom in de hol bij de hoofdingang van het ziekenhuis tussen 10:00 en 15:00 uur. Naast de informatievoorziening kunnen bezoekers ook ter plekke hun cholesterol, bloeddruk of suiker laten meten. Dit zijn de belangrijkste indicatoren voor het krijgen van een beroerte. Ook kan men samen met een verpleegkundige een vragenlijst invullen om je eigen leefstijl in kaart te brengen. Bovendien worden er adviezen en voorlichting over hart- en vaatziekten gegeven met daarbij de mogelijke relatie met de eigen leefstijl.

Jaarlijks worden er in Nederland ruim 40.000 mensen getroffen door een beroerte. Ongeveer 250.000 mensen leven met de gevolgen ervan, wat de beroerte tot belangrijkste oorzaak voor invaliditeit in Nederland maakt. De verzamelnaam voor een beroerte is CVA en het omvat een herseninfarct of hersenbloeding. Dit eerste is voor 80% het geval, wanneer het gaat om een beroerte. De overige 20% betreft een hersenbloeding.

Langer studeren voor kinderen van ‘technische’ ouders

NIJMEGEN – Het hoger onderwijs mag dan wel openstaan voor iedere Nederlander, toch zijn er nog steeds verschillen in het gebruik maken ervan. Sociologen van de Radboud Universiteit Nijmegen constateren dat. Het type opleiding van ouders speelt een belangrijke rol. Zonen van technisch opgeleide ouders volgen bijvoorbeeld anderhalf jaar meer scholing dan zonen van ouders met een zorgopleiding. Het lijkt deels ‘erfelijk’ te zijn, wat inhoudt dat ouders studeren aan kinderen overdragen, maar hierin is de afgelopen decennia wat verschoven, aldus de sociologen. Het onderwijsniveau van de ouders was vroeger leidend, nu gaan ook kinderen van lager opgeleide ouders naar het hoger onderwijs.

In het geheel zijn er nog wel verschillen in wie wat studeert: rechten is vooral een opleiding voor kinderen met hoog opgeleide ouders. Medische studies trekken tegenwoordig ook kinderen met net bovengemiddeld opgeleide ouders. Bij vrijwel alle andere studies is het opleidingsniveau van de ouders minder relevant. Bij agrarische opleidingen studeren vaker kinderen met gemiddeld opgeleide ouders, terwijl dit vroeger vooral een keuze was voor kinderen van laag opgeleide ouders. Echter om te verklaren dat zonen van technisch opgeleide ouders gemiddeld anderhalf jaar meer scholing volgen dan zonen van ouders met een zorgopleiding, is er meer onderzoek nodig. Overigens is dit verschil bij dochters bijna een jaar.

Binnenkort zal het onderzoek van de Nijmeegse sociologen verschijnen in het boek ‘Goede bedoelingen in het onderwijs’.

Promovendus maakt biografie van Marga Klompé af

NIJMEGEN – Promovendus Gerard Mostert maakt de biografie over de eerste vrouwelijke minister van Nederland, Marga Klompé, af. Mostert maakt hiermee het werk af van zijn in 2005 overleden vrouw, historica Anneke Linders. Mostert promoveert vandaag (vrijdag) aan de Radboud Universiteit. Klompé overleed 25 jaar geleden, ze werd geboren in 1912. Ze studeerde scheikunde, promoveerde in 1941 aan de Universiteit van Utrecht en was actief in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze werd Kamerlid vanaf 1948 en bedreef de internationale politiek. Ze was de eerste vrouw (1956) die een minister in Nederland werd.

Mostert is geen historicus, maar was vanaf het begin al ‘als onderzoeksassistent’ betrokken bij de Klompé-biografie. Samen met zijn vrouw zocht hij in archieven, werkten zij interviews uit en schreven ze samen de eerste vier hoofdstukken en deels het vijfde.

Onderzoek promovenda over relaties tussen broer en zus

NIJMEGEN – Jongeren met geen of een conflictrelatie met hun broer of zus voelen zich slechter, dan jongeren waarbij er een harmonieuze of haat-liefde relatie is met hun broer of zus. Eerstgenoemde jongeren voelen vaker eenzaamheid, depressiviteit en een lage zelfwaardering. Er is wel een betere negatieve aandacht binnen een conflictrelatie dan binnen geen relatie. Marleen Derkman, orthopedagoog, heeft dat onderzocht. Derkman promoveert donderdag (27 oktober) op dit onderzoek over de relaties tussen broers en zussen. Ze onderzocht in 428 gezinnen; de jongeren hadden een leeftijd van 13 tot en met 22 jaar.

De onderzoekster onderscheidt vier typen relaties: de harmonieuze relatie, die het meest voorkomend is en waarbij sprake is van veel wederzijdse liefde en weinig conflicten. Dit komt het meest voor tussen zussen of zus en broer. Dan is er de haat-liefde relatie, veelal voorkomend tussen een oudere broer met een jongere broer of zus. Hierbij is kenmerkend dat warmte de conflicten compenseert, constateert Derkman. Dan volgt de conflictrelatie, met veel conflict, maar weinig compenserende warmte. Tot slot is er helemaal geen relatie. Bij deze vorm tussen broers en zussen vormt ouderlijke steun vaak een compensatie.

Bij broer-zus relaties is ruim een derde herkenbaar door onverschilligheid of conflict zonder warmte. Is dit reden tot zorg? “Niet direct hoor. Het gaat om jongeren in de adolescentie, een periode waarin bijna iedereen conflicten heeft, over grote, maar heel vaak ook over kleine dingen. En er is hoop: het gaat over. Je ziet dat de conflicten afnemen als een van de twee het huis uit gaat”, aldus Derkman op het digitale huis van de Nijmeegse universiteit. De kwaliteit van een relatie is overigens niet van invloed om te besluiten om op kamers te gaan. Andere zaken, zoals de financiële situatie, en familiale of culturele waarden en normen zijn hiervoor belangrijker. Zijn jongeren eenmaal het huis uit, dan wordt het contact met hun broer of zus beter.

Onderzoek: pijnbestrijding in spoedzorg kan beter

NIJMEGEN – Adequate pijnbestrijding bij patiënten in de ambulancezorg en de spoedeisende hulp (SEH) is behoorlijk ingewikkeld, maar een gerichte toepassing van een nieuwe pijnrichtlijn kan al veel verbeteren, Sivera Berben van het UMC St. Radboud stelt dat in haar promotieonderzoek, genaamd ‘Much to gain in pain’. ”Adequate en vroegtijdige pijnbehandeling voor traumapatiënten in de spoedzorg kun je zien als een fundamenteel menselijk recht”, aldus Berben op het digitale huis van het universitair medisch centrum in Nijmegen. Er zijn verschillende mogelijkheden, maar er is geen sprake van optimale pijnbestrijding in de ambulancezorg en SEH, constateert Berben.

“Een derde van de patiënten rapporteert adequate pijnvermindering bij ontslag van de SEH. Bijna de helft van de patiënten ondervindt geen verschil in pijn en een kleine groep rapporteert een toename van pijn bij ontslag of overplaatsing van de SEH. Kortom, er is ruimte voor verbetering.” De promovenda onderzoekt welke factoren enerzijds optimale pijnbehandeling in spoedzorg belemmeren en welke deze anderzijds kunnen bevorderen. Het verbeteren van kennis en attitude zijn van belang, maar ook de professionele communicatie en organisatie kunnen veelal beter. Tot slot is de inbreng van de patiënt zelf belangrijk.

Op basis van verschillende richtlijnen is er door Berben een nationale ‘basisrichtlijn’ voor pijnontwikkeling in de spoedhulp ontwikkeld: ”Concrete toepassing hangt voor een deel ook van de specifieke situaties af, maar ook daarvoor geven we een aantal aanbevelingen. Om de kennis zo breed mogelijk te verspreiden en de implementatie te bevorderen gaan we ook een e-book voor de landelijke richtlijn maken en een app ontwikkelen voor medicatieschema’s in de ambulancezorg en op de SEH.”

Nijmeegse hoogleraar benoemd tot Zorgheld 2011

NIJMEGEN – De Zorgheld 2011 is bekend: Bas Bloem, hoogleraar Neurologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Bloem kreeg uiteindelijk 74 procent van de stemmen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Zorg (VWS) heeft de verkiezing georganiseerd, met als bedoeling om iemand extra aandacht te geven die ‘de zorg waarvoor zij verantwoordelijk waren beter, sneller en/of goedkoper maakten’, zo luid de uitleg op de website van de Nijmeegse universiteit. Voor Bloem betekent de prijs veel. Niet de prijs op zich, maar de mogelijke betekenis ervan: “Het is een hefboom, een steuntje om zaken voor elkaar te krijgen.”

De hoogleraar zet zich in om neurologie te innoveren en om dit toekomstklaar te maken binnen de snel groeiende en veranderende zorg in Nederland. Bloem is een voorstander voor Zorg 2.0: “Allereerst: doktoren moeten veranderen, zij moeten hun patiënt als een partner gaan zien, in plaats van een object van goedbedoelde zorg. Ten tweede moeten ziekenhuizen en doktoren specialiseren. Houd op met het alles een beetje doen. En ten derde zou het goed zijn de patiënt een meer actieve rol te geven, de eigen keuzes te laten maken en ze bij die keuzes bij te staan.”

Voor het slagen van deze veranderingen heeft Bloem een drietal innovaties die hem de prijs bezorgden: Parkinson Centrum Nijmegen (ParC), specialistisch netwerk ParkinsonNet en de community MijnZorgnet.

Onderzoek: alcoholverslaving voor de helft erfelijk bepaald

NIJMEGEN – Bij het risico om verslaafd te raken aan alcohol is ongeveer de helft erfelijk bepaald, maar er is niet één bepaald gen verantwoordelijk voor de verslaving. Arnt Schellekens, psychiater, stelt dat. Schellekens promoveert vandaag (dinsdag) aan de Radboud Universiteit. Schellekens onderzocht de hersenfuncties bij patiënten met alcoholafhankelijkheid en bij mensen die dat niet hebben. Omgevingsfactoren en vooral traumatische ervaringen in de vroege jeugd spelen ook een rol. Verslaving gaat daarnaast vaak samen met ziekten als angststoornissen of depressie, waardoor behandeling op maat noodzakelijk is, aldus de psychiater.

Schellekens heeft vastgesteld dat verslaafden een minder goed functionerend beloningssysteem hebben in de hersenen. Hierin is er een cruciale rol voor de boodschapperstof dopamine. Een verminderde functie hiervan kan aangeboren zijn, maar het kan ook het gevolg zijn van traumatische ervaringen en heftige stress op jonge leeftijd. “Omgeving speelt voor de helft een rol. Iemand die als kind traumatische ervaringen heeft gehad, is extra kwetsbaar voor alcoholgebruik wanneer hij of zij een van de risicogenen heeft. Mensen zonder risicogen zijn beter bestand tegen de nadelige effecten van zulke ervaringen”, aldus Schellekens op de website van de Nijmeegse universiteit.

Verder wijst Schellekens er op dat alcoholverslaving vaak samengaat met psychiatrische aandoeningen als depressie of ADHD, waarbij verschillende neurobiologische mechanismen een rol spelen. “Zo zijn de hersenen van alcoholverslaafden met een angststoornis hyperalert op het maken van fouten en zouden deze patiënten alcohol kunnen gebruiken om dit te dempen.” Naast Schellekens promoveert ook Marloes Postel vandaag op het onderwerp alcoholverslaving. Postel deed onderzoek naar behandeling via internet van probleemdrinkers. Ze concludeerde dat de behandeling ook werkt en bereikt bij groepen die de verslavingszorg vaak ‘mist’. “Behandeling moet dan wel anoniem kunnen. En dat is momenteel niet mogelijk”, aldus Postel.

Radboud-studenten werken mee aan WikiLeaks-zoekmachine

NIJMEGEN – Informatica-studenten van de Radboud Universiteit (RU) ontwikkelen op verzoek van en in samenwerking met onderzoeksjournalisten van de VPRO een slimme zoekmachine (de Argos Data Indexer), waarmee WikiLeaks-documenten beter doorzocht kunnen worden. Vijf studenten, die momenteel aan de Argos Data Indexer werken, staan onder leiding van Bart Jacobs, hoogleraar Computerbeveiliging aan de RU. De Argos Data Indexer is genoemd naar het onderzoeksradioprogramma dat eerder al uitzendingen wijdde aan de WikiLeaks-documenten over Irak, Afghanistan en de Amerikaanse diplomatieke berichten die vorig jaar naar buiten kwamen.

De Argos Data Indexer wordt op 19 november gepresenteerd op de jaarlijkse conferentie van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ). Wat deze nieuwe zoekmachine nog uit de WikiLeaks-documenten kan krijgen? “Een van de journalisten van Argos kwam in de WikiLeaks-documenten iets tegen over een niet-gerapporteerd incident waar Nederlanders bij betrokken waren. Dat stond niet zo letterlijk in de documenten: de journalist herkende de informatie alleen maar, omdat hij wist welk type geweren er door Nederland in Afghanistan gebruikt zijn. Het ging dus om heel specifieke informatie die indirect naar Nederland verwijst”, aldus Jacobs op de website van de Nijmeegse universiteit.

De Argos Data Indexer is straks in staat om met (combinaties van) zulke specifieke termen de ruim 700.000 WikiLeaks-documenten te doorzoeken. De zoekmachine is dus specifiek op deze documenten toegespitst. De onthullingen die voortkwamen uit de WikiLeaks stemden niet iedereen even blij. Is medewerking van de studenten aan de ontsluiting van deze documenten dan niet iets illegaals? Jacobs: “Nee natuurlijk niet. Het gaat om openbare informatie. Die mag je doorzoeken en ook goed doorzoeken. Hoe journalisten vervolgens met de verkregen informatie omgaan, dat is hun professionele verantwoordelijkheid.”

Jacobs heeft wel met studenten afgesproken dat zij bij mogelijk gevoelige informatie over personen overleggen met de VPRO en met Jacobs zelf over wat daarmee moet gebeuren. De hoogleraar geeft echter aan dat studenten zelf niet echt gaan zoeken in de documenten: “Zij zijn vooral aan het programmeren.”

Nijmeegse sterrenkundige mag ALMA-telescoop gebruiken

NIJMEGEN – Heino Falcke, sterrenkundige van de Radboud Universiteit (RU), heeft zijn hand weten te leggen op felbegeerde waarneemtijd voor de nieuwe ALMA-telescoop in Chili. Met deze telescoop kan Falcke het binnenste van onze Melkweg bekijken, waar vermoedelijk een groot zwart gat in zit. De telescoop is een verzameling van schotelantennes, die deze week in gebruik is genomen. Bepaalde objecten die sterrenkundigen tot nu toe alleen als wazige vlekken konden zien, zijn met de ALMA-telescoop wel goed zichtbaar. “Nu kunnen we eindelijk meten op frequenties waarmee zwarte gaten radiostralen uitzenden”, aldus Falcke op de website van de Nijmeegse universiteit.

Verwacht wordt dat in het centrum van elk sterrenstelsel een zwart gat zit. Hier kan niets uit ontsnappen door de enorme zwaartekracht. Falcke moest een hevige concurrentiestrijd aangaan om de nieuwe telescoop te mogen gebruiken. Slechts één op de dertien Europese voorstellen is gehonoreerd. Gelukkig hebben we een heel goed team met ervaring met dit soort metingen. Ik denk dat dat meetelt in de beoordeling”", aldus de sterrenkundige van de RU. Falcke en zijn team krijgen negen uur de tijd om als eerste mensen te kijken naar de grens van een zwart gat. “Waarschijnlijk worden we in maart of april volgend jaar ingepland. In elk geval moet het centrum van de Melkweg hoog aan de hemel staan en mag de vochtigheid niet te hoog liggen.”

Borstkankerzorg: Nijmeegse ziekenhuizen scoren goed

NIJMEGEN – Volgens zorgverzekeraar CZ hoort het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) bij de groep ziekenhuizen waar borstkankerzorg optimaal is. De overzichtslijst van CZ laat dat zien. Op de lijst is eveneens te zien dat het UMC St. Radboud ‘goed’ scoort. Binnen de categorie ‘beste’ op de lijst van CZ staan in totaal 9 Nederlandse ziekenhuizen. Hiervan komen er twee uit Gelderland: het CWZ en het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem. Een overzicht van de ziekenhuizen in Gelderland is via deze link te zien.

Radboud stijgt op wereldranglijst voor universiteiten

NIJMEGEN – De Radboud Universiteit (RU) is 45 plaatsen gestegen op de Times Higher Education World University Ranking (THE), die donderdag is gepubliceerd. De Nijmeegse universiteit is van plaats 204 naar plaats 159 geklommen, wat veroorzaakt is door een verandering in methodiek. “Vorig jaar was er veel kritiek op de methodiek. Er werd namelijk weinig rekening gehouden met universiteiten die sterk zijn in de alfa- en gammawetenschappen. In die vakgebieden wordt minder gepubliceerd en geciteerd dan in bijvoorbeeld de bètawetenschappen, maar daar werd geen rekening mee gehouden. Dat is dit jaar anders”, aldus Han Werts op de website van de Nijmeegse universiteit. Werts is medewerker marktverkenning, strategie en ontwikkeling aan de RU.

Eerder werd de ranglijst vooral gemaakt op basis van de omvang van de universiteit, maar nu wordt er gewogen per ‘subject area’. “Dat pakt goed uit voor de RU, die ook sterk is op alfa- en gammagebied. Je ziet dat dat voor heel veel Nederlandse universiteiten geldt. Ze zijn bijna allemaal flink gestegen. Alleen de technische universiteiten hebben hier niet van kunnen profiteren. Zij hebben dan ook niet zo’n zelfde stijging doorgemaakt”, aldus Werts. In de top-200 van de THE staan dit jaar twaalf Nederlandse universiteiten. Hierdoor is Nederland wereldwijd, na de VS en Groot-Brittannië, op de derde plaats geëindigd. Utrecht voert de Nederlandse lijst aan, op plaats 68, gevolgd door Wageningen op plek 75 en Leiden op plek 79.